Jeżeli mama jest osobą niezamężną, tylko ona wyraża zgodę na adopcję. Jeśli jest zamężna lub jeżeli ojciec uznał dziecko – zgodę na adopcję wyrażają oboje rodzice. Potocznie nazywa się to zgodą blankietową i oznacza, że mama lub rodzice wyrażają zgodę na przysposobienie dziecka przez nieznaną im rodzinę.

Zgodę tę przyjmuje sędzia Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego, nie wcześniej, niż po upływie 6 tygodni od chwili urodzenia dziecka. Nie jest to rozprawa sądowa. Przyjęcie zgody polega na wysłuchaniu mamy dziecka, która przed sędzią, w sposób swobodny, może złożyć oświadczenie woli. Sędzia nie wnika w motywy, nie ocenia, utwierdza się jedynie w przekonaniu, czy decyzja mamy jest dojrzała i przemyślana. Przy wyrażaniu w Sądzie zgody na adopcję, mamie może towarzyszyć pracownik Ośrodka Adopcyjnego.

Od mamy małoletniej Sąd przyjmuje zgodę w obecności jej rodziców (lub opiekunów prawnych) i po wysłuchaniu ich opinii.
Jeżeli mama jest zamężna, ale mąż nie jest ojcem jej dziecka, każde z małżonków ma prawo złożyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa w Wydziale Rodzinnym i Nieletnich Sądu Rejonowego.

Do czasu podpisania zgody blankietowej mama ma prawo odwiedzać dziecko. Dzieci oczekujące na adopcję przebywają pod fachową opieką specjalistów w Interwencyjnym Ośrodku Preadopcyjnym lub w warunkach rodzinnych – w zawodowych rodzinach zastępczych.

Dziecko oczekujące na przysposobienie zgłaszane jest do Ośrodka Adopcyjnego. Czyni to szpital, w którym dziecko zostało urodzone (na podstawie podania, w którym mama wskazuje wybrany przez siebie Ośrodek Adopcyjny) lub placówka, w której dziecko przebywa po urodzeniu.

W ciągu 6 tygodni od chwili urodzenia dziecka mama może zmienić decyzję i podjąć się wychowywania dziecka. Czasem wymaga to zgody Sądu Rodzinnego. Może też odwołać wyrażoną wcześniej zgodę na przysposobienie, jednak musi to zrobić zanim do Sądu wpłynie wniosek o adopcję jej dziecka.

Po wyrażeniu zgody na adopcję ustaje władza rodzicielska (i prawo do kontaktów z dzieckiem), dlatego Sąd wyznacza dla dziecka opiekuna prawnego. Powinna to być osoba, która ma częsty kontakt z dzieckiem. Może to być pracownik Ośrodka Adopcyjnego, Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, Interwencyjnego Ośrodka Preadopcyjnego, czy zawodowej rodziny zastępczej. Przy orzekaniu adopcji Sąd bierze pod uwagę opinię opiekuna prawnego.

Jeżeli mama lub rodzice wyrażą zgodę na adopcję, a ich dziecko zostanie przysposobione, to taka adopcja nie podlega rozwiązaniu.

Urlopy macierzyńskie - zmiany


Od 1 stycznia 2009 r. przysługuje dłuższy urlop macierzyński.

Od 1 stycznia 2010 r. pracownik może skorzystać z dodatkowego urlopu macierzyńskiego.

Zmiany w urlopach macierzyńskich od 1 stycznia 2009 r.

Tabela. Porównanie zmian dotyczących poprzednich i obecnych regulacji w zakresie urlopów macierzyńskich.

Od 1 stycznia 2009 r. wymiar urlopu macierzyńskiego nie zależy od tego, czy miał miejsce pierwszy poród czy kolejny. Wcześniej takie było kryterium wymiaru urlopu macierzyńskiego. Obecnie na wymiar urlopu macierzyńskiego wpływa liczba dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Takie same zasady dotyczą urlopów na warunkach urlopu macierzyńskiego udzielanych pracownikom, którzy przysposobili dzieci.
WAŻNE!
Od 1 stycznia 2009 r. dla wymiaru urlopu macierzyńskiego nie ma znaczenia, czy jest to pierwszy czy kolejny poród pracownicy.
Nowością jest natomiast wprowadzenie od 1 stycznia 2009 r. możliwości skorzystania z urlopu macierzyńskiego przez ojca dziecka, w przypadku gdy matka dziecka wymaga opieki szpitalnej. W takim przypadku, po wykorzystaniu przez pracownicę po porodzie urlopu macierzyńskiego w wymiarze 8 tygodni, pracownik – ojciec może skorzystać z urlopu macierzyńskiego przez okres, w którym uprawniona do urlopu pracownica wymaga opieki szpitalnej. Stan zdrowia pracownicy musi więc uniemożliwiać jej sprawowanie opieki nad dzieckiem (art. 180 § 61-63 k.p.).
Pracownice i pracownicy, którzy przebywali na urlopach macierzyńskich 1 stycznia 2009 r., czyli w dniu wejścia w życie nowych przepisów, mają prawo do tego urlopu zgodnie z nowym wymiarem (art. 11 ustawy zmieniającej k.p.).
WAŻNE!
Prawo do urlopu macierzyńskiego w nowym wymiarze przysługuje pracownikom, którzy 1 stycznia 2009 r. przebywali na urlopach macierzyńskich.

Zmiany w urlopach macierzyńskich od 2010 r.

Omawiana nowelizacja Kodeksu pracy wprowadza również zmiany w zakresie urlopów macierzyńskich, które wejdą w życie dopiero od 1 stycznia 2010 r. Od tego dnia prawo do urlopu ojcowskiego będzie przysługiwało pracownikowi – ojcu, który wychowuje dziecko. Urlop ten nie będzie urlopem obowiązkowym. Pracownik – ojciec może złożyć wniosek o jego udzielenie w terminie 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu. Przysługuje on w okresie roku od urodzenia dziecka. Wymiar urlopu ojcowskiego wyniesie maksymalnie 2 tygodnie. Jednak w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. będzie on przysługiwał pracownikowi w wymiarze 1 tygodnia (art. 1823 k.p.).

WAŻNE!
Od 1 stycznia 2010 r. ojcu dziecka będzie przysługiwał urlop ojcowski w wymiarze 1 tygodnia.
Od 1 stycznia 2010 r. pracownicy zyskają również prawo do dodatkowego nieobowiązkowego urlopu macierzyńskiego (art. 1821 k.p.). Będzie on wprowadzany sukcesywnie w większym wymiarze w latach 2010-2014. Osoba wykorzystująca taki urlop będzie mogła jednocześnie pracować w wymiarze czasu pracy nieprzekraczającym 1/2 etatu. Na takich samych zasadach prawo do dodatkowego urlopu będzie przysługiwało pracownikom, którzy przysposobili dziecko.
Od 1 stycznia 2009 r. w wyniku omawianej nowelizacji ochronę przed zwolnieniem z pracy uzyskali pracownicy, którzy są uprawnieni do urlopu wychowawczego i nie korzystają z niego, tylko obniżyli w tym czasie wymiar etatu. Pracownikom takim przysługuje ochrona maksymalnie przez 12 miesięcy okresu wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy (art. 1868 k.p.)

Tabela. Wymiar dodatkowego urlopu macierzyńskiego przysługującego pracownikom w poszczególnych latach.